وسواس فکری (قسمت اول)

يكي از ناتوان كننده ترين اختلال هاي اضطرابي است كه شامل مجموعه اي از الگوهاي نا خواسته تفكر، احساس و رفتار است كه بسيار بي ثمر بوده و خارج از كنترل مي باشد.

وسواس فكري معمولا شامل افكار و تصاوير ذهني و تكانه هاي بي معني و ناخواسته و ناخوشايند است. اين نوع مزاحمت فكري احساس ناراحتي و اضطراب را بوجود مي آورد كه همراه با ترس از وقوع اتفاق بد ويا آزاردهنده مي باشد، و اين حس اضطراب باعث تمايل به انجام كاري براي كاهش اضطراب و برخورد با اين افكار ناخواسته ايجاد مي كند.
وسواس عملي ( رفتارهاي آيين‌مند و يا تشريفات )الگوهاي رفتاري هستند كه افراد مبتلا به وسواس-عملي در تلاش براي مقابله با افكار وسواسي اتخاذ مي كند و موجب احساس ايمني و اطمينان و كاهش اضطراب مي گردد در واقع وسواس ها باعث اضطراب مي شوند وتشريفات عملي واجتناب ها راهي براي كاهش اضطراب اند.
اگر چه اين تشريفات و رفتارهاي اجتنابي باعث كاهش اضطراب مي شود و در كوتاه مدت موفق اند ولي در بلندمدت اثر معكوس دارند، زيرا وسواس ها باز مي گردد و فرد آيين منديها را بيشتر و بيشتر انجام مي دهدو در طول زمان نيروي زيادي را صرف اين آيين و اجتناب بايد نمود به طوريكه عملكرد فرد در هر زمينه
شغلي،تحصيلي، اجتماعي ،روابط بين فردي ،زناشوئي و تفريحي مختل شود.
افراد زيادي ازموقعيت هاي كه وسواس در آنها برانگيخته مي شود اجتناب (فرار) مي كنندوخود را در خانه محبوس مي كنند.
اغلب افراد وسواسي ساير اعضاي خانواده را هم درگير رفتارها وتشريفات وسواس گونه خود مي كنند ،در نتيجه اختلال وسواس فكري-عملي با ميزان بالايي از ناتواني و كاهش #كيفيت_زندگي مرتبط است.
البته شايان ذكر است كه اين اختلال در افراد مختلف بسيار متفاوت مي باشد .

‍ علت اختلال وسواس عملي چيست؟

پژوهش هاي زيادي از نقش عوامل ژنتيكي در بروز اختلال وسواس فكري-عملي حمايت مي كند.
گاهي افراد وسواس والدين رادر ايجاد بيماري مقصر مي دانند؛واعتقاد دارند كه آموزش هاي سخت گيرانه آنها باعث وباني اين اختلال مي باشد.
برخي پژوهشگران معتقدند تنبيه اشتباهات كودكان به صورت بسيار خشن ممكن است افراد را مستعد ابتلا به ترديدها وعادات وسواس گونه نمايد .
مشاهده افراد خانواده كه دچار اختلال وسواس-عملي هستند تا اندازه اي ممكن است به يادگيري اين عادت ها منجر شود.
از آنجايي كه افراد مبتلا به اين اختلال نرخ بيشتري از نابهنجاري هاي تولد ،سابقه ضربه به سر ،صرع،آنسفاليت ،مننژيت وكره سيدنهام رادارند ،پس وجود آسيب هاي عصب شناختي اوليه براي ابتلا به اين بيماري محتمل به نظر مي رسد.

واقعيت اين است كه اختلال وسواس فكري-عملي در خانواده هاي افراد مبتلا به صورت متراكم ديده مي شود و اين نشان دهنده نقش ژن ها و محيط در ايجاد بيماري مي باشد.

اختلال وسواس فكري عملي تا چه اندازه شايع است؟

اگرچه ابتدا تصور مي شد اختلال وسواس-عملي اختلالي نادرست ولي پژوهش ها نشان مي دهد ممكن است از هر ١٠٠ نفر ٢يا ٣نفر در طول زندگي خود اين علايم را بروز دهند.
پژوهش هاي اخيرنشان مي دهد اين اختلال در بين زنان و مردان شيوع يكساني دارد.
ولي در نمونه هاي مربوط به كودكان اختلال وسواس فكري -عملي در جنس مذكر بيشتر مشاهده شده است ونسبت ٢ به ١ رانشان مي دهد.
سن شروع اين اختلال بين آغاز نوجواني واوايل جواني است،اگر چه گاهي شروع در دوره كودكي نيز ديده مي شود .
دوره حساس ابتلا به اختلال وسواس فكري_عملي براي افراد مذكر ١٣ تا ١٥ سالگي و براي افراد مونث بين ٢٠ تا ٤٠ سالگي است .
اگرچه بروز اين اختلال تدريجي است وبروز ناگهاني در دوره كودكي مي تواند نشان دهنده يك اختلال خود ايمني عصبي_روانپزشكي باشد .
فشار رواني مي تواند موجب تسريع بروز علائم اوليه شود ومنجر به تشديد بيماري گردد.

هه ساره فریدونی

نویسنده: هه ساره فریدونی

کارشناس ارشد روانشناسی- شناخت درمانگر- طرح واره درمانی

مشاهده سایر مطالب هه ساره فریدونی
نظرات کاربران
 
 
   
دکتر مهدی قاسمی

دکتر مهدی قاسمی

دکتر مهدی قاسمی روانپزشک و رواندرمانگر